चांगदेव मंदिर हे तापी व पुर्णा या नद्यांच्या संगमावर वसलेले प्रसिद्ध धर्मीक/पर्यटनस्थळ
संत मुक्ताबाई यांचे शिष्य चांगदेव महाराज यांचे अतिशय पुरातन देवस्थान
शेंदूर लेपन केलेली मूळ मूर्ती श्री लक्ष्मीनारायण यांची असल्याची मान्यता
वाघावर स्वार, हातात नाग धारण केलेली चांगदेव महाराज यांची दिड फुटी उंचीची मूर्ति
या मंदिराचे तसेच गावाचे नामकरण संत चांगदेवांच्या (जे संत ज्ञानेश्वरांचे समकालीन होते) नावावरुन झाले आहे. त्यांचे या स्थानी १४ व्या शतकात वास्तव्य होते, असे मानले जाते.
मुख्य मंदिर हेमाडपंथी असून इ.स.१२ व्या शतकात प्रचलीत नागरशैलीत बांधण्यात आले आहे. मंदिर हे गुण्याचा आकार असणाऱ्या कमी उंचीच्या जोत्यावर उभारलेले आहे. आजच्या काळात उभे दिसणारे मंदिर आहिल्याबाई होळकर (इ. स. १७६६-१७९५) यांच्या काळात बांधले गेले असे मानले जाते.
यामंदिरात गर्भगृह, अंतराळ व मंडपाची योजना आहे. गर्भगृह आयाताकृती आकाराचे असून आयाताकृती तासलेल्या दगडांनी घडवलेले आहे. सभागृहात अलिकडच्या काळात स्थापित संत चांगदेवाची प्रतिमा आहे. गर्भगृह व अंतराळाबाहेरील भिंत विविध भौमितिक आकृतींनी व देव-देवता आणि अप्सरांच्या शिल्पांनी सुशोभीत केलेली आहे.
इथे मंदिराभोवती केल्या गेलेल्या उत्खननात विष्णु, शिव, दुर्गा, वरुण, अप्सरा, साधु इ. शिल्पे व इतर स्थापत्याचे अवशेष सापडले आहेत. पुरातात्विक महत्वामुळे हे मंदिर भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणाव्दारे अधिसुचना क्र.२४३२ दि.०३ एप्रिल १९१६ व्दारा हे राष्ट्रीय महत्वाचे स्मारक म्हणून जाहीर केले आहे. सप्टेंबर, २०१५ भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणऔरंगाबाद मंडळ, नुसार….
- Beach Resorts / Hotels / Home Stay / Tent Camping /Kokan
- English
- Live Links
- Maha Tourism News
- Mahaparyatan Business
- Mahaparyatan Marketing
- Sports / क्रीडा
- Uncategorized
- ऐतिहासिक ठिकाणे
- कथाकथन / प्रवासवर्णन
- कृषी पर्यटन
- कृषी माहिती आणि उत्पादने
- खाद्य भ्रमंती
- गड, सागरी किल्ले
- धबधबे
- परंपरा / सण / उत्सव
- प्राचीन देवस्थाने
- महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध पर्यटन स्थळे
- समुद्रकिनारे
- साहसी पर्यटन
